Bebek aşı takvimi: Türkiye'de hangi aşı ne zaman yapılır

Bebek aşı takvimi ilk bakışta kısaltma yığını gibi görünür: KPA, DaBT-İPA-Hib-HepB, OPA, KKK. Oysa ebeveynin gerçekten bilmek istediği üç şey var — sıradaki doz ne zaman, o gün kaç iğne yapılacak ve yapılanı nereye yazacak.

Aşağıda Türkiye'nin ulusal takvimi ay ay duruyor, sonra da her dozdan sonra saklamaya değen bilgiler.

Türkiye aşı takvimi: ay ay tablo

Tablo, Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü'nün yayımladığı Ulusal Çocukluk Dönemi Aşılama Takvimi'nin 2025 sürümündeki sırayı izliyor. Takvim zaman zaman güncellendiği için, sıradaki dozu her kontrolde aile hekiminle bir daha teyit et.

"2. ayın sonu" ifadesi kafa karıştırıyorsa: bebek iki ayını doldurduğunda demek. Tarihi doğum gününden sayarsın, aydan aya.

Son iki satır — 48. ay ve 13 yaş — bebeklik döneminin dışında kalıyor. Sunny Seed'in Türkiye takvimi ilk iki yılı kapsıyor, yani 24. ayın sonundaki Hep-A dozuna kadar hatırlatma gelir; 48. ay ve 13 yaş için hatırlatma çıkmaz, o iki randevuyu aile hekiminle planlaman gerekir.

Kısaltmalar ne anlama geliyor

• Hep-B — hepatit B
• BCG — verem aşısı
• KPA — konjuge pnömokok aşısı
• DaBT-İPA-Hib-HepB — altılı karma aşı: difteri, asellüler boğmaca, tetanos, inaktif çocuk felci, Hib ve hepatit B
• OPA — ağızdan damla olarak verilen çocuk felci aşısı
• KKK — kızamık, kızamıkçık, kabakulak
• Hep-A — hepatit A
• Td — erişkin tipi difteri-tetanos

Takvimde en çok şaşırtan dört nokta

BCG doğumda değil, 2. ayın sonunda. Pek çok ülkede verem aşısı doğumhanede yapılırken Türkiye takviminde iki aylık kontrole denk gelir. Bebeği yurt dışında doğan ya da başka bir ülkenin takvimiyle başlamış aileler en sık burada takılıyor.

2, 4, 6 ve 18. ayda altı bileşen, tek iğne. Altılı karma aşı difteri, boğmaca, tetanos, inaktif çocuk felci, Hib ve hepatit B'yi tek şırıngada taşır. Karnede alt alta yazılması, bebeğe altı ayrı iğne yapıldığı anlamına gelmez.

Hepatit B'nin tek başına yapıldığı doz yalnızca doğumdaki. Sonraki hepatit B dozları altılı karma aşının içinde geliyor; ayrıca yapılmıyor.

Çocuk felci iki farklı biçimde veriliyor. İnaktif olanı (İPA) altılı karmanın içinde iğneyle, canlı olanı (OPA) 6 ve 18. ayda ağızdan damla olarak. Bu ikisi birbirinin yerine geçmez, 6 ve 18. ayda ikisi birden yapılır.

Bir de 9. aydaki KKK'ya "ek doz" denmesinin sebebi şu: asıl seri 12. ayda ve 48. ayda; 9. aydaki doz onların üzerine ekleniyor, yerine geçmiyor.

Ulusal takvimde yer almayan aşılar

Ulusal programda rotavirüs, meningokok ve HPV aşıları bulunmuyor. Grip aşısı ise çocuklarda rutin takvimde değil, risk grubundaki çocuklar için değerlendiriliyor.

Bu aşıları duyduysan ve çocuğun için düşünüyorsan, karar aile hekimine ya da çocuk doktoruna ait. İnternetteki takvimlerin bir kısmı başka ülkelerin programlarından çevrildiği için, Türkiye'de olmayan aşıları varmış gibi gösterebiliyor.

Her dozdan sonra neyi kaydetmeli

İşe yarayan bir aşı kaydı "yapıldı" demekten fazlasıdır:

• aşının adı ve kaçıncı doz olduğu;
• planlanan tarih ve gerçekten yapıldığı tarih;
• aşının yapıldığı sağlık kuruluşu;
• karnede yazıyorsa seri (lot) numarası;
• muayenede söylenenler;
• izlemen istenen hafif tepkiler ve ne kadar sürdüğü;
• sıradaki dozun tarihi.

Taşındığında, aile hekimi değiştiğinde, yurt dışına çıktığında ya da karne kaybolduğunda bu kayıt işini görür.

Erken doğan bebeklerde kronolojik yaş geçerli

Bebeğin erken doğduysa ya da bilinen bir sağlık durumu varsa, takvimin çocuğuna nasıl uygulanacağını doktoruna sor.

Takvim ülkeye göre neden değişir

Tek bir evrensel takvim yok. Ulusal programlar; hastalık yaygınlığına, aşı tedarikine ve sağlık sisteminin yapısına göre kuruluyor. Almanya birçok aşıda 2+1 şemasını izler, İngiltere ilk dozlarda haftayı esas alır, Türkiye ise suçiçeğini ve hepatit A'yı rutin takvime almış ülkelerden.

Bebeğin başka bir ülkede doğduysa ya da aile taşındıysa, iki takvimi yan yana koyup hangi dozların eksik kaldığını aile hekimiyle konuşmak gerekir.

Sunny Seed 19 ülkenin ulusal takvimini ve DSÖ programını içeriyor; çocuk için hangisi seçildiyse tarihler ona göre hesaplanıyor. Türkiye takvimi de bunların arasında — ilk iki yılın dozlarıyla birlikte.

Sunny Seed bu işin neresinde

• çocuğun için ülke takvimini seçersin;
• yaklaşan dozları tarihiyle görürsün;
• her dozu yapıldı ya da atlandı olarak işaretlersin; tarihi geçtiği hâlde işaretlenmemiş dozu uygulama kendiliğinden kaçırıldı olarak gösterir;
• aşı geçmişi büyüme grafikleri ve sağlık notlarıyla aynı yerde durur;
• tarihinden 7 ve 3 gün önce gelen hatırlatmalar dozların kâğıt karneyle telefon arasında kaybolmasını engeller;
• aile erişimi (Premium) açıkken diğer ebeveyn de aynı geçmişi görür.

Kontrolden önce açıp bakmak için de iyi: ne yapılmış, sırada ne var, hangi soruyu sormak istiyorsun.

İlgili Sunny Seed rehberleri

• Topuk kanı ve yenidoğan taraması
• DSÖ büyüme eğrileri
• Ay ay bebek gelişimi

Randevu öncesinde neleri hazırlaman gerektiği bebek doktor kontrolü yazısında.

Sık sorulan sorular

Türkiye'de bebeğe ilk aşı ne zaman yapılır?

Hepatit B'nin ilk dozu doğumda yapılır. Sonraki durak 2. ayın sonudur: BCG, pnömokok ve altılı karma aşı birlikte.

2. ayda kaç iğne yapılıyor?

Takvimde o yaşta üç kalem görünür — BCG, KPA ve altılı karma — ama altılı karma tek şırıngadır. Uygulamayı aile hekimi planlar.

Aşı gününü kaçırdım, takvim bozulur mu?

Gecikmiş dozlar için telafi planını aile hekimi yapar. Kendi başına yeni bir sıra kurmak yerine, kaçırdığın tarihi kaydedip ilk fırsatta sor.

Erken doğan bebekte aşılar düzeltilmiş yaşa göre mi yapılır?

Hayır, kronolojik yaşa göre. Düzeltilmiş yaş büyüme ve gelişim değerlendirmesine aittir.

Sunny Seed aşı kararları için tıbbi bir uygulama mı?

Hayır. Kayıt tutmana ve tarihleri hatırlamana yardım eder; bir aşının çocuğuna uygun olup olmadığına karar vermez, belirtileri yorumlamaz ve ulusal bağışıklama rehberinin yerini almaz. Aşının uygunluğu, zamanlaması ve telafi takvimi hekimin işidir.